loading...

दिन दिनै विग्रदै सेतीनदीको स्वरुप,कलकलाउँदो सेतीको यस्तो हालत !

loading...

बझाङ – पर्यटकीय क्षेत्र सैपाल हिमालको हिउँ पग्लेर बनेको हिमनदी सेती सदरमुकाम चैनपुरको तीनतिरबाट सुसेली खेल्दै बग्छ । सेतीले तीन तिरबाट अनि अर्कोतिर बाहुलीगाड खोलाले घेरिएको चैनपुर झट्ट हेर्दा कुनै सुन्दर टापुझैँ लाग्छ । सेती र बाहुलीगाड चैनपुरमा मिसिएर केदारस्युँ गाउँपालिकाको देउरा हुँदै डोटीको दिपायलतर्फ बग्छ । विभिन्न सम्भावना र महत्व बोकेको यो नदीको सुसेलीले मात्रै पनि जो कोहीको मन लोभ्याउँछ । नेपालभरि सेती नदीको माछा भनेपछि जो कोहीको पनि मुख रसाउँछ । तर विडम्बना पवित्र र कञ्चन सेती दिनदिनै कुरुप हुँदैछ । सुन्दर सैपालको फेदीबाट बग्ने सेतीमा पछिल्लो समयमा फोहोर फाल्ने ढलका रुपमा यहाँका बासिन्दाले प्रयोग गर्ने गरेका छन् ।

सैपाल हिमालबाट भएर बग्ने सेती नदी र बाउली खोलामा सदरमुकाम चैनपुर तथा जिल्लाभरिका स्थानीय बासिन्दाले भान्सा कोठा, घर ,होटेल तथा अन्य उद्योगबाट निस्किएको फोहोर सेती नदीमा नै फाल्ने गरेका छन् । सेती नदी र बाउली खोलामा फोहोर फाल्न थालेपछि कलकलाउँदो सेती दुर्गन्धित बन्दै जान थालेको छ । सेतीको किनार पेय पदार्थका खाली सिसा र बोतलले भरिभराउ छ । सदरमुकामवासी तथा होटल व्यवसायीले प्रयोग गरेका पेय पदार्थ, मदिराका बोतल बोरामा जम्मा पारेर सेती नदीको किनार र बाउली खोलाको किनारमा फाल्ने गरेको सदरमुकाम चैनपुरका होटल व्यवसायी वीरेन्द्रबहादुर सिंहले बताउनुभयो । चैनपुर जिल्लाको मुख्य व्यापारिक केन्द्र हो । व्यवासयीहरुले प्रयोग गरेका पेय पदार्थका खाली बोतल जथाभावी फालिँदा बजारमा दुर्गन्ध बढेको सिंहले बताउनुभयो ।

सेती नदीमा घर, पसल, होटल तथा कार्यालयबाट निस्कने फोहोर जथाभावी फाल्ने गरिन्छ । व्यापारीले आफ्नो घर पसल र होटेलबाट निस्कने फोहोरलाई सडक छेउमा थुपार्ने गर्छन् । त्यसरी थुपारिएको फोहोरलाई जयपृथ्वी नगरपालिकाले उठाएर सेती नदी र बाहुलीगाढको किनारमा फाल्ने गरेको छ । स्थानीय व्यापारी डबलबहादुर खड्का भन्नुहुन्छ, ‘नगरपालिकाले बजारबाट निस्कने फोहोरलाई नदीमा फाल्दा दुर्गन्ध बढाउनुको साथै नदी कुरुप भएको छ ।

फोहोर र दुर्गन्धका कारण नदीमा माछा समेत पाइन छाडेको छ । पहिले एउटै माछा तीन किलोसम्मको पाइने गरेकोमा अहिले मुश्किलले ससाना माछा पाइने गरेको छबिसपाथीभेरा गाउँपालिकाका राजेश भण्डारीले भन्नुभयो । होटल व्यवसायी रमेश धामीले भन्नुभयो, ‘तीन-चार वर्षदेखि सेती नदीमा माछा पाउनै मुश्किल छ ।’ पहिले सबै होटेहरुमा माछा पाउने भए पनि अहिले कुनै पनि होटेहरुमा माछा नपाइने उहाँले बताउनुभयो । नदीमा माछा पाउन छाडेपछि भाउ पनि बढेको छ । केही वर्ष अघिसम्म किलोको १५० देखि २०० रुपैयाँमा पाइने माछा अहिले ३५० देखि ५०० रुपैयाँसम्म पर्ने गरेको धामीले बताउनुभयो । माछा मारेर गुजारा चलाउनेहरु अहिले अरु पेशा गर्न बाध्य भएका छन् ।

नदीमै दिसापिसाब, त्यही पानी पिउनुपर्ने बाध्यता

खुल्ला दिसामुक्त जिल्ला घोषणा भएको बझाङमा अझै पनि नदी किनारमै शौच गर्ने बानी हटेको छैन । देशभर नै चलेको सरकारी अभियान अनुरुप ०७२ सालमा बझाङलाई खुला दिसामुक्त जिल्ला घोषणा गरिएको थियो । कागजमा मात्रै घोषणा गर्दा सेती नदी दिसापिसाब बिसर्जन गर्ने ‘डम्पिङ साइट’ बन्दै गएको छ । कुनै समय चिसो हावा र कलकलाउँदो सेती बगेको हेर्न जाने यहाँका बासिन्दा अहिले नदी किनारमा हेर्न पनि घिन मान्छन् । तर कतिपयलाई यही पानी पिउनुपर्ने बाध्यता छ । माथिल्लो क्षेत्रका बासिन्दाले फोहोर फ्याँक्ने र ढल मिसाउने गर्न थालेपछि तल्लो क्षेत्रका बासिन्दालाई सेतीको पानी पिउन पनि समस्या हुने गरेको छ । पानीको अभाव भएका कारण सेतीमै जानुपर्ने बाध्यता भएको, तर फोहोर पानी पिउन परेपछि आफूहरु मर्कामा परेको थलारा गाउँपालिका खानीका शिव सुनारले भन्नुभयो । ‘फोहोर फालेको देख्दादेख्दै पनि हामीलाई यही पानी पिउनुपर्ने बाध्यता छ, फोहोर पानी पिएर कतिपय त बिरामी पनि भएका छन्’ उहाले भन्नुभयो ।

नदीमै फोहोर फाल्नुपर्ने बाध्यता, विकल्पको खोजी हुँदै

चैनपुर घना बस्तीले भरिंदैछ । अव्यवस्थित शहरीकरण, बढ्दो जनघनत्वले गर्दा फोहोर उत्पादन पनि बढिरहेको छ । जुन व्यवस्थापन गर्न जनप्रतिनिधिलाई नै टाउको दुखाईको विषय बनेको छ । ‘चैनपुरमा खाली ठाउँ छैन । नदीमा नफाले कहाँ फ्याल्ने ? जंगल भए पनि केही सजिलो हुन्थ्यो होला’ जनपा– १० का वडाध्यक्ष दलबहादुर बिष्टले भन्नुभयो । यद्यपी सेतीको हराएको स्वरुप फर्काउन नगरपालिकाले विकल्पको खोजी गरिरहेको उहाँले बताउनुभयो । सेती नदीको फोहोर अब छिट्टै व्यवस्थापन हुने जयपृथ्वी नगरपालिकाका मेयर वीरेन्द्रबहादुर खड्काले बताउनुभयो । तत्काललाई जिल्ला सदरमुकाम नजिकै बग्ने बाहुली गाडमा डम्पिङ्ग साइट बनाएर फोहोर व्यवस्थापन गर्ने गरेको भए पनि अब नदी किनारमा फोहोर फाल्न नपर्ने गरी उचित ठाउँको खोजी भैरहेको उहाँले बताउनुभयो ।

सदुपयोग नभएको सेती

सेती जसलाई पश्चिम सेतीका नामले पनि चिनिन्छ । विद्युत, पर्यटन, कृषि लगायत थुप्रै सम्भावना भए पनि सदुपयोगमा छैन । पटकैपिच्छे सरकार फेरिँदा बझाङको माटोले जन्माएका राजनीतिज्ञ सरकारमा पुगे । बझाङबाट पटक–पटक सांसद र मन्त्री भएकाहरुले सेतीको सम्भावनालाई चुनावका बेला भोट बैंकका रुपमा मात्रै प्रयोग गर्ने गरेका छन् । केही समयअघि चिनियाँ कम्पनी थ्री गर्जेजले सात सय मेगावाटका पश्चिम सेती हाइड्रो पावर बनाउने हल्ला नचलेको पनि होइन । आखिर यो हल्लामै सीमित बन्ने हो कि भन्ने चिन्ताले बझाङबासीहरु निराश छन् । लगानी गर्न नसक्ने भन्दै कम्पनीले हात झिकेपछि उज्यालोको सम्भावना बोकेको यहाँका अधिकांश बस्तीहरु अझै पनि अन्धकारमय छन् ।– उज्यालो अनलाईन

फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

loading...
थप पढ्नुहाेस्

कालंगा न्युज

कालंगान्युज डट् कम सके जति छिटो छरितो र विश्वासनिय सत्य तथ्य समाचार ल्याएर तपाईको सूचनाको तिर्खा मेट्न अहोरात्र जागा छ । कालंगान्युजले ताजा र खोजमूलक समाचार, विचार, विश्लेषण र अन्तर्वार्ता निरन्तर सम्प्रेषण गर्दै जानेछ । राष्ट्रियता, लोकतन्त्र, नागरिक अधिकार, सुशासन र प्रेस स्वतन्त्रताका सवालमा कालंगान्युजले कहिल्यै कसैसँग सम्झौता गर्ने छैन ।

सम्बन्धित शिर्षक

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *